To materiał edukacyjny i nie zastępuje porady prawnej. Opisuję przepisy na podstawie tekstu AI Act, RODO i Kodeksu pracy oraz publikacji Komisji Europejskiej i Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO), które linkuję w sekcji Źródła. Ocenę konkretnego narzędzia zrób z prawnikiem. Stan prawny na październik 2026 r.
W skrócie
- Zatrudnienie jest w załączniku III AI Act (pkt 4), czyli na liście obszarów wysokiego ryzyka: rekrutacja, selekcja, awanse, zwolnienia, przydział zadań, monitorowanie i ocena pracowników.
- Obowiązki pracodawcy z art. 26 zaczną obowiązywać 2 grudnia 2027 r., bo rozporządzenie (UE) 2026/1744 przesunęło pierwotny termin z 2 sierpnia 2026 r.
- Zakaz rozpoznawania emocji w miejscu pracy obowiązuje od 2 lutego 2025 r. i obejmuje także kandydatów w trakcie rekrutacji.
- RODO (unijne przepisy o ochronie danych osobowych) i Kodeks pracy działają już dziś: odrzucenie kandydata nie może zapaść wyłącznie automatycznie (art. 22 RODO), a narzędzie oceniające ludzi zwykle wymaga oceny skutków dla ochrony danych (art. 35 RODO).
- Pomoc AI przy pisaniu ogłoszeń, szablonów maili czy przy pytaniach o przepisy nie jest systemem wysokiego ryzyka, dopóki narzędzie nie ocenia konkretnych osób.
- Pierwszy krok jutro rano nie wymaga budżetu: spisz narzędzia z AI, których używa rekrutacja, zaznacz te, które oceniają ludzi, i wyślij rekruterom jedno zdanie zasad. Pięć kroków na jutro.
Czy można używać AI w rekrutacji?
Tak. AI Act nie zakazuje AI w rekrutacji, z jednym wyjątkiem: zakazane jest rozpoznawanie emocji kandydatów i pracowników. Pozostałe zastosowania dzielą się na te, które przepisy traktują jak zwykłe narzędzie biurowe, i te, które wymagają procedury, bo wpływają na to, kto dostanie pracę albo awans.
Pracodawca, który kupuje gotowe narzędzie HR i używa go we własnej firmie, jest w AI Act „podmiotem stosującym”, czyli firmą, która korzysta z systemu AI pod własną kontrolą w działalności zawodowej (art. 3 pkt 4). Po ludzku: dostawca odpowiada za to, jak system jest zbudowany, a pracodawca za to, jak go używa. Najcięższe obowiązki, czyli dokumentacja techniczna, ocena zgodności i oznakowanie CE, spadają na dostawcę. Pracodawcy zostaje nadzór, informowanie ludzi i pilnowanie danych.
Do tego dochodzą dwa reżimy, które działają niezależnie od kalendarza AI Act. RODO obowiązuje, bo narzędzie przetwarza dane kandydatów, a Kodeks pracy, bo każda decyzja kadrowa musi spełniać zasadę równego traktowania.
Które zastosowania AI w HR są systemem wysokiego ryzyka?
Systemem wysokiego ryzyka jest co do zasady system AI przeznaczony do rekrutacji lub wyboru kandydatów oraz do decyzji, które dotyczą osób już zatrudnionych. Tak wynika z załącznika III pkt 4 AI Act, który wymienia dwie grupy.

Pierwsza grupa (lit. a) to rekrutacja: w szczególności umieszczanie ukierunkowanych ogłoszeń o pracę, analizowanie i filtrowanie aplikacji oraz ocena kandydatów. Druga grupa (lit. b) to systemy, które pomagają decydować o warunkach pracy, awansie i rozwiązaniu umowy, przydzielają zadania na podstawie zachowania lub cech osobowości albo monitorują i oceniają wydajność i zachowanie pracowników.
AI Act przewiduje wyjątek (art. 6 ust. 3): system z załącznika III nie jest systemem wysokiego ryzyka, jeśli wykonuje wąskie zadanie proceduralne, poprawia wynik pracy wykonanej wcześniej przez człowieka, wykrywa odchylenia od wcześniejszych decyzji albo wykonuje zadanie przygotowawcze. Ten sam przepis zamyka jednak furtkę dla większości narzędzi HR, bo system, który profiluje osoby fizyczne, jest zawsze systemem wysokiego ryzyka. Profilowanie to w RODO (art. 4 pkt 4) automatyczna ocena cech człowieka, na przykład jego przydatności do pracy albo przewidywanej wydajności. Ranking CV robi dokładnie to.
19 maja 2026 r. Komisja Europejska opublikowała do konsultacji projekt wytycznych w sprawie klasyfikacji systemów wysokiego ryzyka. Według omówienia kancelarii DLA Piper projekt uznaje narzędzie HR za system wysokiego ryzyka wtedy, gdy jego wynik istotnie wpływa na to, kto przechodzi do kolejnego etapu, nawet jeśli ostateczną decyzję podejmuje rekruter. Wersji ostatecznej Komisja do października 2026 r. nie przyjęła i zapowiada ją przed datą stosowania przepisów. Jeśli ta linia się utrzyma, argument „ostatnie słowo i tak ma człowiek” nie wyjmie rankingu CV spod przepisów.
Co wolno, co wymaga procedury, a co jest zakazane?
Tabela przypisuje typowe zastosowania AI w kadrach i rekrutacji do kategorii z AI Act i pokazuje, jakie obowiązki z nich wynikają. Kategoria zależy od przeznaczenia funkcji, więc jeden program może trafić do dwóch wierszy, jeśli robi dwie rzeczy.
| Zastosowanie AI w HR | Kategoria w AI Act | Co musi zrobić pracodawca |
|---|---|---|
| Pisanie ogłoszeń o pracę, opisów stanowisk i szablonów maili do kandydatów. | Poza wysokim ryzykiem, bo narzędzie nie ocenia żadnej osoby. | Człowiek czyta tekst przed publikacją i usuwa sformułowania, które mogą dyskryminować (art. 18³ᵃ Kodeksu pracy). |
| Czatbot, który odpowiada kandydatom na pytania i umawia rozmowy. | Zwykle poza wysokim ryzykiem, dopóki niczego nie ocenia; od 2 sierpnia 2026 r. obowiązuje przejrzystość z art. 50. | Kandydat od pierwszej wiadomości wie, że pisze z AI. Jeśli bota zbudowaliście sami, ten obowiązek spoczywa na Was jako dostawcy. |
| System, który sam dobiera, komu wyświetlić ogłoszenie o pracę. | Wysokie ryzyko (zał. III pkt 4 lit. a, ukierunkowane ogłoszenia). | Zapytajcie dostawcę o klasyfikację i instrukcję obsługi. Obowiązki z art. 26 zaczną się 2 grudnia 2027 r. |
| Parsowanie, filtrowanie i ranking CV, wynik dopasowania do stanowiska. | Wysokie ryzyko; profilowanie wyklucza wyjątek z art. 6 ust. 3. | Od 2 grudnia 2027 r. art. 26. Już dziś realna weryfikacja przez człowieka (art. 22 RODO), ocena skutków (art. 35 RODO) i informacja dla kandydatów. |
| Ocena testów, zadań rekrutacyjnych i nagranych rozmów przez AI. | Wysokie ryzyko (ocena kandydatów). | Obowiązki jak przy rankingu CV. Jeśli system odczytuje emocje z twarzy lub głosu, ta funkcja jest zakazana. |
| Ocena okresowa oraz rekomendacje premii, awansów i zwolnień. | Wysokie ryzyko (zał. III pkt 4 lit. b). | Art. 26 i prawo pracownika do wyjaśnienia (art. 86). Pracodawca musi umieć wykazać obiektywne powody decyzji (art. 18³ᵇ Kodeksu pracy). |
| Przydział zadań i grafików na podstawie zachowania lub cech pracownika. | Wysokie ryzyko (lit. b). | Art. 26, w tym informacja dla pracowników i ich przedstawicieli przed wdrożeniem (ust. 7). |
| Monitorowanie wydajności i zachowania pracowników, na przykład aktywności na komputerze. | Wysokie ryzyko (lit. b). | Art. 26, a już dziś zasady z art. 22³ Kodeksu pracy (cel w regulaminie, informacja 2 tygodnie przed uruchomieniem) i ocena skutków z RODO. |
| Rozpoznawanie emocji kandydatów lub pracowników z twarzy, głosu albo innych danych biometrycznych. | Zakazane od 2 lutego 2025 r. (art. 5 ust. 1 lit. f). | Wyłączcie tę funkcję albo zrezygnujcie z narzędzia. Wyjątek dotyczy tylko celów medycznych i bezpieczeństwa. |
| Asystent AI do pytań o przepisy, kalendarz urlopów czy szablony dokumentów kadrowych. | Poza wysokim ryzykiem, jeśli nie ocenia konkretnych ludzi. | Zasady z firmowej polityki AI, w tym lista danych pracowników, których nie wolno wpisywać do narzędzia. |
Granica przebiega tam, gdzie narzędzie zaczyna oceniać człowieka. Dopóki AI pomaga pisać i organizować pracę, wystarczą zasady z polityki AI. Kiedy zaczyna sortować kandydatów albo mierzyć pracowników, potrzebna jest procedura.
Sprawdź resztę obowiązków z AI Act w swojej firmie
Przewodnik AI Act dla firm pokazuje, kiedy oznaczać grafiki, wideo, teksty i czatboty, oraz daje firmową procedurę z checklistą zgodności. Bezpłatnie, bez zapisu.
Co jest zakazane już dziś?
Od 2 lutego 2025 r. AI Act zakazuje używania systemów AI do wnioskowania o emocjach osób w miejscu pracy i w placówkach edukacyjnych, chyba że system wprowadza się ze względów medycznych lub bezpieczeństwa (art. 5 ust. 1 lit. f). Za naruszenie zakazów z art. 5 grozi kara do 35 mln euro albo 7% światowego rocznego obrotu, w zależności od tego, która kwota jest wyższa (art. 99 ust. 3).
Wytyczne Komisji z 4 lutego 2025 r. w sprawie praktyk zakazanych podają przykłady, które dotyczą wprost HR. Zakaz obejmuje rekrutację i okres próbny, czyli także kandydatów, którzy jeszcze nie są pracownikami. Zakazane jest śledzenie emocji pracowników call center przez kamery i systemy rozpoznawania głosu, a także analiza nastroju zespołu na podstawie obrazu i głosu z wideorozmów. Poza zakazem zostają stany fizyczne, takie jak zmęczenie czy ból, więc system, który ostrzega zmęczonego kierowcę, nie jest rozpoznawaniem emocji.
Zakaz dotyczy systemów, które odczytują emocje z danych biometrycznych, takich jak mimika albo głos (art. 3 pkt 39). Jeśli narzędzie do wideorozmów rekrutacyjnych obiecuje ocenę pewności siebie albo entuzjazmu kandydata, zapytaj dostawcę, z jakich danych ją liczy. Druga praktyka ważna dla HR to kategoryzacja biometryczna (art. 5 ust. 1 lit. g): zakazane jest wnioskowanie z danych biometrycznych między innymi o przynależności do związku zawodowego, poglądach politycznych czy orientacji seksualnej.
Od kiedy pracodawcę obowiązują przepisy AI Act o rekrutacji?
Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III, w tym narzędzi HR, obowiązują od 2 grudnia 2027 r. Pierwotnie miały ruszyć 2 sierpnia 2026 r., ale rozporządzenie (UE) 2026/1744, które weszło w życie 27 lipca 2026 r., przesunęło ten termin o 16 miesięcy. Lista zastosowań w załączniku III się nie zmieniła.
Tabela zbiera daty, które dotyczą pracodawcy korzystającego z AI w kadrach, razem z tym, co każda z nich zmienia w praktyce.
| Data | Co zaczyna obowiązywać | Co to znaczy dla HR |
|---|---|---|
| 2 lutego 2025 r. | Zakazy z art. 5 i obowiązek dotyczący kompetencji AI z art. 4. | Rozpoznawanie emocji kandydatów i pracowników jest zakazane, a firma powinna wspierać kompetencje AI zespołu. |
| 2 sierpnia 2025 r. | Przepisy o karach (art. 99). | Za stosowanie zakazanej praktyki grozi kara do 35 mln euro albo 7% obrotu. |
| 2 sierpnia 2026 r. | Obowiązki przejrzystości z art. 50. | Czatbot rekrutacyjny musi informować, że rozmowę prowadzi AI. |
| 11 sierpnia 2026 r. | Polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003). | Powstaje krajowy organ nadzoru, Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). |
| 28 października 2026 r. | Przepisy tej ustawy o kontroli, postępowaniu przed KRiBSI i karach. | KRiBSI może kontrolować firmy i nakładać kary, na przykład za rozpoznawanie emocji pracowników. |
| 2 grudnia 2027 r. | Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III. | Pracodawca stosuje art. 26 przy rankingu CV, ocenie kandydatów, awansach, zwolnieniach i monitorowaniu. |
Przesunięcie terminu nie daje 16 miesięcy spokoju. RODO i Kodeks pracy obowiązują dziś, a narzędzie HR kupione w tym roku najpewniej będzie jeszcze w użyciu w grudniu 2027 r., więc już przy zakupie trzeba sprawdzić, czy dostawca jest gotowy na nowe przepisy.
Pierwszy krok jutro rano: co zrobić w HR bez budżetu?
Zanim kupisz narzędzie albo zamówisz analizę u prawnika, w jeden poranek zrobisz pięć rzeczy, które nic nie kosztują. Nie załatwią zgodności z AI Act, ale pokażą, gdzie w Twojej rekrutacji AI ocenia ludzi, i od razu zamkną dwa najprostsze ryzyka: CV w prywatnych czatach i zakazaną analizę emocji.
- 1Spisz narzędzia z AI, których używa rekrutacja i HR. Wystarczy arkusz z czterema kolumnami: nazwa narzędzia, do czego służy, kto z niego korzysta i czy to konto firmowe, czy prywatne. Wpisz system do rekrutacji (ATS), portale z ogłoszeniami, platformy testów i wideorozmów, a także czaty AI, z których rekruterzy korzystają sami. Zapytaj ich wprost, bo prywatnych czatów nikt nie zgłasza do IT.
- 2Przy każdym narzędziu zaznacz, czy ocenia konkretne osoby. Dopisz piątą kolumnę z odpowiedzią tak albo nie. Tak oznacza filtrowanie, ranking, wynik dopasowania albo ocenę testu czy nagrania. Wiersze z odpowiedzią tak to narzędzia, które najpewniej są systemami wysokiego ryzyka i które trzeba sprawdzić przed 2 grudnia 2027 r. Gdzie przebiega granica, pokazuje tabela wyżej.
- 3Wyślij rekruterom jedno zdanie zasad. Niech obowiązuje od dziś do czasu pełnej polityki AI. Od razu ogranicza ryzyko z RODO i art. 22, które opisuję niżej. Możesz skopiować je w tej postaci:Do czatów AI nie wklejamy CV ani żadnych danych kandydatów i pracowników, a żadnego kandydata nie odrzucamy wyłącznie na podstawie oceny wystawionej przez AI.
- 4Sprawdź, czy któreś narzędzie analizuje emocje. Przejrzyj opisy funkcji w platformach do wideorozmów i testów. Hasła takie jak ocena pewności siebie, entuzjazmu, zaangażowania czy nastroju z obrazu albo głosu to sygnał, że funkcja może podpadać pod zakaz obowiązujący od 2 lutego 2025 r. Wyłącz ją do czasu wyjaśnienia z dostawcą.
- 5Wyślij dostawcy pytania mailem. Weź sześć pytań z sekcji Co to znaczy dla Twojej firmy i wyślij je opiekunowi umowy po stronie dostawcy systemu rekrutacyjnego. Odpowiedź na piśmie przyda się przy ocenie skutków z RODO i w razie skargi kandydata.
Po takim poranku masz listę narzędzi, wiesz, które z nich wymagają procedury, i masz pierwsze odpowiedzi od dostawcy. Z tą listą rozmowa z prawnikiem jest krótsza, a decyzja o zakupie nowego narzędzia prostsza.
Jakie obowiązki ma pracodawca, który używa systemu wysokiego ryzyka?
Pracodawca jako podmiot stosujący ma osiem głównych obowiązków z art. 26 AI Act. Większość z nich sprowadza się do tego, żeby narzędzie działało zgodnie z instrukcją dostawcy, a każdą jego ocenę mógł sprawdzić i odrzucić kompetentny człowiek.
- Używać systemu zgodnie z instrukcją obsługi od dostawcy (ust. 1).
- Wyznaczyć do nadzoru ludzi, którzy mają kompetencje, przeszkolenie i uprawnienia, żeby zmienić albo odrzucić wynik systemu (ust. 2).
- Dbać, żeby dane wejściowe, nad którymi ma kontrolę, były adekwatne i wystarczająco reprezentatywne (ust. 4). Jeśli wgrywacie do systemu kryteria albo przykłady „dobrych” kandydatów, odpowiadacie za to, czy nie powielają dawnych uprzedzeń.
- Monitorować działanie systemu, wstrzymać jego użycie, gdy stwarza ryzyko, i zgłaszać poważne incydenty dostawcy oraz organowi nadzoru (ust. 5).
- Przechowywać logi generowane automatycznie przez system przez co najmniej sześć miesięcy (ust. 6).
- Przed wdrożeniem systemu w miejscu pracy poinformować przedstawicieli pracowników i pracowników, których system obejmie (ust. 7).
- Wykorzystać informacje od dostawcy do oceny skutków dla ochrony danych z art. 35 RODO (ust. 9).
- Poinformować osoby, wobec których system podejmuje decyzje albo pomaga je podejmować, że jest używany (ust. 11). W rekrutacji chodzi o kandydatów.
Do tego dochodzi art. 86: osoba, wobec której zapadła decyzja oparta na wyniku systemu wysokiego ryzyka z załącznika III, może żądać od pracodawcy jasnego wyjaśnienia roli AI w tej decyzji i jej głównych elementów. Kandydat odrzucony po rankingu CV ma więc prawo zapytać, co system wziął pod uwagę.
Ustęp 7 to jedyny obowiązek w art. 26 adresowany wprost do pracodawców. Przepis odsyła do krajowych zasad informowania pracowników, więc informacja trafia do związków zawodowych albo przedstawicieli pracowników tam, gdzie działają, i do samych zatrudnionych. Prywatnego pracodawcy nie dotyczy natomiast ocena skutków dla praw podstawowych z art. 27, bo ten przepis obejmuje podmioty publiczne, firmy świadczące usługi publiczne oraz ocenę zdolności kredytowej i wycenę ubezpieczeń na życie i zdrowotnych.
Za naruszenie obowiązków z art. 26 grozi kara do 15 mln euro albo 3% światowego rocznego obrotu (art. 99 ust. 4). Małe i średnie firmy płacą niższą z tych dwóch kwot (art. 99 ust. 6).
Kiedy pracodawca staje się dostawcą systemu?
Pracodawca przejmuje obowiązki dostawcy, gdy wprowadza system wysokiego ryzyka pod własną nazwą, istotnie go modyfikuje albo zmienia przeznaczenie systemu, który nie był wysokiego ryzyka, tak że się nim staje (art. 25 ust. 1). Ostatni przypadek przepis odnosi wprost także do systemów AI ogólnego przeznaczenia, czyli czatów takich jak ChatGPT, Claude czy Gemini.
W praktyce chodzi o sytuację, w której dział HR wkleja do czatu AI zestaw CV i prosi o ranking albo zespół buduje własnego agenta oceniającego aplikacje. Czat nie jest sprzedawany jako narzędzie rekrutacyjne, więc to firma nadaje mu przeznaczenie z załącznika III. Czy doraźne użycie czatu wystarczy, żeby zostać dostawcą, rozstrzygną wytyczne i praktyka organów, a dziś to pytanie do prawnika przed wdrożeniem. Obowiązki dostawcy obejmują między innymi system zarządzania ryzykiem, dokumentację techniczną i ocenę zgodności, więc dla małej firmy to zupełnie inna skala niż obowiązki podmiotu stosującego.
Niezależnie od AI Act wklejanie CV do prywatnego konta w czacie AI to problem z RODO, który opisujemy w artykule ChatGPT a RODO.
Co mówi RODO o AI w rekrutacji?
RODO dotyczy każdego narzędzia AI, które przetwarza dane kandydatów i pracowników, bez względu na kalendarz AI Act. Dla HR najważniejsze są dwa przepisy: art. 22 o zautomatyzowanych decyzjach i art. 35 o ocenie skutków dla ochrony danych.
Art. 22 RODO daje każdemu prawo, by nie podlegać decyzji opartej wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu, jeśli wywołuje ona skutki prawne albo w podobny sposób istotnie na niego wpływa. Odrzucenie kandydatury jest taką decyzją. Wyjątki są trzy: niezbędność do zawarcia umowy, przepis prawa i wyraźna zgoda. Nawet wtedy osoba ma prawo do interwencji człowieka, do przedstawienia własnego stanowiska i do zakwestionowania decyzji.
Nadzór człowieka musi być prawdziwy. Wytyczne Grupy Roboczej Art. 29 (dawnego gremium unijnych organów ochrony danych) w sprawie zautomatyzowanego podejmowania decyzji, przyjęte przez Europejską Radę Ochrony Danych, wymagają, żeby udział człowieka był merytoryczny, a nie symboliczny. Rekruter, który hurtowo odrzuca wszystkich kandydatów z niskim wynikiem, tego warunku nie spełnia. Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE) w wyroku SCHUFA (C-634/21) z 7 grudnia 2023 r. uznał z kolei, że automatyczna ocena punktowa sama jest decyzją w rozumieniu art. 22, jeśli w decydujący sposób przesądza o tym, czy ktoś zawrze umowę. Sprawa dotyczyła scoringu kredytowego, ale ta sama logika pasuje do wyniku dopasowania CV, na którym rekruter opiera decyzję.
Art. 35 RODO wymaga oceny skutków dla ochrony danych (DPIA, czyli analizy ryzyka dla ludzi wykonanej przed rozpoczęciem przetwarzania) między innymi wtedy, gdy firma systematycznie i kompleksowo ocenia ludzi na podstawie zautomatyzowanego przetwarzania. Wykaz Prezesa UODO z 2019 r. wymienia wśród operacji, przy których ocena skutków może być wymagana, ocenę i profilowanie ze skutkami dla ludzi oraz systemy monitorowania czasu pracy pracowników i ich korzystania z poczty czy internetu. AI Act dokłada obowiązek, by przy tej ocenie korzystać z informacji od dostawcy systemu (art. 26 ust. 9).
UODO śledzi ten temat. 16 lipca 2026 r. Prezes UODO zwrócił się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o przepisy, które dodatkowo ochronią kandydatów i pracowników przed dyskryminacją przez systemy AI. Napisał, że dostaje coraz więcej sygnałów o narzędziach AI w rekrutacji i że takie systemy mają tendencję do utrwalania uprzedzeń obecnych w danych, na których je wytrenowano.
Co mówi Kodeks pracy o AI w HR?
Kodeks pracy nie wspomina o sztucznej inteligencji, ale trzy grupy jego przepisów wyznaczają granice dla każdego narzędzia HR.
Pierwsza grupa dotyczy danych kandydata. Art. 22¹ § 1 pozwala żądać od osoby ubiegającej się o pracę imienia i nazwiska, daty urodzenia i danych kontaktowych, a gdy to niezbędne na danym stanowisku, także informacji o wykształceniu, kwalifikacjach i przebiegu zatrudnienia, ale bez informacji o dotychczasowym wynagrodzeniu. Inne dane pracodawca może przetwarzać na podstawie zgody (art. 22¹ᵃ), a dane szczególnych kategorii, na przykład o zdrowiu, tylko wtedy, gdy kandydat przekazał je z własnej inicjatywy (art. 22¹ᵇ). Narzędzie, które samo dociąga informacje o kandydacie spoza CV, łatwo wychodzi poza te granice.
Druga grupa dotyczy równego traktowania. Art. 18³ᵃ wymaga równego traktowania przy nawiązaniu i rozwiązaniu stosunku pracy, awansowaniu i dostępie do szkoleń, bez dyskryminacji bezpośredniej i pośredniej, między innymi ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność czy pochodzenie etniczne. Jeśli model nauczony na dawnych decyzjach częściej odrzuca kobiety albo osoby po pięćdziesiątce, wobec kandydata odpowiada pracodawca. Art. 18³ᵇ każe pracodawcy udowodnić, że kierował się obiektywnymi powodami, a przy narzędziu, które nie potrafi wyjaśnić swojej oceny, taki dowód trudno przeprowadzić. Osoba dyskryminowana ma prawo do odszkodowania nie niższego niż minimalne wynagrodzenie (art. 18³ᵈ), które w 2026 r. wynosi 4806 zł brutto. Od 5 listopada 2026 r. przepis zmienia brzmienie: daje prawo do zadośćuczynienia co najmniej w tej wysokości albo do odszkodowania, a przy wielokrotnym naruszeniu zadośćuczynienie wynosi co najmniej trzykrotność minimalnego wynagrodzenia.
Trzecia grupa dotyczy monitoringu. Art. 22³ § 4 rozciąga zasady monitoringu poczty na inne formy monitorowania pracowników. Pracodawca określa cel, zakres i sposób monitoringu w regulaminie pracy, układzie zbiorowym albo obwieszczeniu i informuje pracowników co najmniej 2 tygodnie przed jego uruchomieniem (art. 22² § 6–7 w związku z art. 22³ § 3). Narzędzie AI, które mierzy aktywność pracowników, podlega tym zasadom już dziś.
Co to znaczy dla Twojej firmy?
Jeśli dział HR korzysta z AI albo planuje zakup narzędzia rekrutacyjnego, najwięcej da się załatwić przed podpisaniem umowy. Tabela podpowiada pierwszy krok w czterech typowych sytuacjach.
| Sytuacja w firmie | Co zrobić w tym kwartale |
|---|---|
| Rekruterzy używają czatu AI do pisania ogłoszeń i maili. | Zapiszcie w polityce AI, że do czatu nie trafiają CV ani dane kandydatów, i sprawdzajcie ogłoszenia pod kątem dyskryminujących sformułowań. |
| Rekruterzy wklejają CV do czatu AI i proszą o ocenę. | Wstrzymajcie tę praktykę do czasu analizy z prawnikiem, bo łączy ryzyko z RODO, z art. 22 i z możliwej roli dostawcy z art. 25 AI Act. |
| Macie albo kupujecie system do zarządzania rekrutacją (ATS) z rankingiem kandydatów. | Zapytajcie dostawcę o klasyfikację w AI Act, instrukcję obsługi, logi i plan zgodności na 2 grudnia 2027 r., a potem zróbcie ocenę skutków z RODO. |
| Planujecie AI do oceny albo monitorowania pracowników. | Zacznijcie od celu i podstawy w Kodeksie pracy, poinformujcie przedstawicieli pracowników przed wdrożeniem i sprawdźcie, czy narzędzie nie analizuje emocji. |
Do rozmowy z dostawcą wystarczy sześć pytań. Czy system jest klasyfikowany jako system wysokiego ryzyka i dlaczego? Czy profiluje kandydatów? Jakie dane bierze pod uwagę? Czy przy każdej ocenie widać jej uzasadnienie? Czy przechowuje logi przez co najmniej sześć miesięcy? Czy którakolwiek funkcja analizuje mimikę albo głos? Odpowiedzi na piśmie przydadzą się przy ocenie skutków i w razie skargi kandydata.
Gdzie AI realnie pomaga w kadrach, opisujemy w artykule AI w HR. Zasady dla całej firmy, czyli jakie narzędzia, jakie dane i kto sprawdza wyniki, zbiera polityka AI w firmie. W firmach produkcyjnych rekrutacja bywa najczęściej pomijanym punktem AI Act, dlatego wyróżniamy ją w przewodniku AI Act dla produkcji.
Chcesz, żeby zespół HR wiedział, gdzie kończy się bezpieczne użycie AI?
Prowadzę warsztaty AI dla firm: 1 lub 2 dni, u Was w biurze albo online, w grupie do 15 osób. Warsztat ma moduł o regulacjach z listą kontrolną zgodności z AI Act, przed szkoleniem robię audyt procesów, a po nim follow-up, czyli sprawdzenie, co weszło w życie.
Najczęstsze pytania
Tak. AI Act nie zakazuje AI w rekrutacji, ale narzędzia, które filtrują i oceniają kandydatów, są systemami wysokiego ryzyka (załącznik III pkt 4). Od 2 grudnia 2027 r. pracodawca musi przy nich zapewnić nadzór człowieka, przechowywać logi i informować kandydatów. Zakazane jest wyłącznie rozpoznawanie emocji kandydatów i pracowników, a pomoc AI przy pisaniu ogłoszeń nie podlega tym obowiązkom.
To najbardziej ryzykowny sposób użycia czatu AI w HR. Wklejenie CV do prywatnego konta oznacza przekazanie danych kandydata bez umowy powierzenia, a odrzucenie kandydata na podstawie samej oceny czatu narusza art. 22 RODO. Do tego firma, która nadaje czatowi ogólnego przeznaczenia zadanie z załącznika III, może według art. 25 ust. 1 lit. c AI Act przejąć obowiązki dostawcy systemu wysokiego ryzyka. Do pisania ogłoszeń i maili czat AI nadaje się bez takich problemów.
Klasyfikacja wynika z załącznika III AI Act, który obowiązuje od 1 sierpnia 2024 r., ale obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z tego załącznika zaczną się stosować 2 grudnia 2027 r. Termin przesunęło rozporządzenie (UE) 2026/1744; pierwotnie była to data 2 sierpnia 2026 r. Zakaz rozpoznawania emocji w miejscu pracy obowiązuje już od 2 lutego 2025 r.
Tak. Już dziś RODO (art. 13 ust. 2 lit. f) wymaga poinformowania o zautomatyzowanym podejmowaniu decyzji, w tym profilowaniu, oraz o jego zasadach i skutkach. Od 2 grudnia 2027 r. AI Act dokłada obowiązek informowania osób, wobec których system wysokiego ryzyka podejmuje decyzje albo pomaga je podejmować (art. 26 ust. 11), i prawo do wyjaśnienia roli AI w decyzji (art. 86).
Nie. Od 2 lutego 2025 r. art. 5 ust. 1 lit. f AI Act zakazuje systemów, które wnioskują o emocjach osób w miejscu pracy na podstawie danych biometrycznych, takich jak mimika czy głos. Według wytycznych Komisji Europejskiej zakaz obejmuje także rekrutację i okres próbny. Wyjątek dotyczy tylko celów medycznych i bezpieczeństwa.
Za zakazaną praktykę, taką jak rozpoznawanie emocji pracowników, AI Act przewiduje karę do 35 mln euro albo 7% światowego obrotu. Za naruszenie obowiązków podmiotu stosującego z art. 26 kara sięga 15 mln euro albo 3% obrotu, a małe i średnie firmy płacą niższą z tych kwot. Naruszenie art. 22 RODO grozi karą do 20 mln euro albo 4% obrotu, a kandydat dyskryminowany przez algorytm może żądać odszkodowania z Kodeksu pracy w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia (od 5 listopada 2026 r. zadośćuczynienia co najmniej w tej wysokości albo odszkodowania).
Od spisu narzędzi z AI, których używa rekrutacja i HR, razem z czatami, z których rekruterzy korzystają na prywatnych kontach. Przy każdym narzędziu zaznacz, czy ocenia konkretne osoby: te, które filtrują, układają w ranking albo oceniają kandydatów, najpewniej są systemami wysokiego ryzyka. Do tego jedno zdanie zasad dla zespołu (bez CV w czatach AI i bez odrzucania kandydatów wyłącznie na podstawie oceny AI), sprawdzenie, czy żadna funkcja nie analizuje emocji, i pytania do dostawcy na piśmie. Żaden z tych kroków nie wymaga budżetu.